Op dit moment zijn de ogen van de wereld gericht op het vredesakkoord voor Gaza en de Hamas-gijzelaars die eindelijk zijn herenigd met hun families in Israël. De gedachten gaan nu uit naar wat er nu gaat gebeuren.
Het is begrijpelijk dat deze kwesties de westerse nieuwsagenda domineren, maar het is belangrijk dat regeringen ook aandacht besteden aan andere landen die worstelen met de gruwelijke gevolgen van oorlog, nu ze huizen, bedrijven en infrastructuur weer moeten opbouwen.
De situatie in Syrië blijft bijvoorbeeld somber. Sinds de ineenstorting van de dictatuur van Assad heeft de interim islamitische HTS-regering zich gericht op het aantrekken van directe buitenlandse investeringen om te beginnen met de wederopbouw van het land. Er is echter nog een lange weg te gaan.
Tijdens de burgeroorlog werden meer dan 14 miljoen Syriërs gedwongen hun huizen te ontvluchten op zoek naar veiligheid. Ongeveer zeven miljoen van deze vluchtelingen zijn ontheemd binnen Syrië en naar schatting zijn 328.000 huizen verwoest en hele steden tot puin herleid.
De Europese Unie debatteert over de vraag of het tijd is dat deze vluchtelingen terugkeren – of zelfs gedwongen worden terug te keren – naar het Syrië van na Assad. Er wordt bijvoorbeeld gediscussieerd over de gedwongen deportatie van personen die een veiligheidsrisico vormen of veroordeelde criminelen zijn, maar er moet ook rekening worden gehouden met degenen die vrijwillig naar Syrië zijn teruggekeerd.
De EU heeft 175 miljoen euro toegezegd om het sociale en economische herstel van Syrië te ondersteunen en heeft sancties opgeheven om te proberen de bedrijfseconomie weer op de rails te krijgen.
In werkelijkheid is het echter nog steeds niet veilig genoeg voor vluchtelingen om op grote schaal terug te keren: humanitaire hulp is hard nodig, de medische sector ligt op zijn gat, 90% van de mensen in Syrië leeft onder de armoedegrens, een op de vier is werkloos, kritieke infrastructuur, waaronder wegen, het elektriciteitsnet en waterleidingen, is gedecimeerd en de economie ligt aan diggelen.
Ook het onderwijssysteem baart zorgen. Volgens UNICEF gaan meer dan 2,4 miljoen kinderen niet naar school, waardoor de kans op kinderarbeid en gedwongen kindhuwelijken toeneemt.
Het Wereldvoedselprogramma schat dat 9,1 miljoen mensen in Syrië niet genoeg te eten hebben, met ondervoeding bij moeders en acute ondervoeding bij kinderen onder de 5 jaar op wereldwijde noodniveaus. De kosten van levensonderhoud zijn de afgelopen drie jaar verdrievoudigd, met het minimumloon kan slechts een vijfde van de basisvoedselbehoeften en een tiende van de eerste levensbehoeften van een gezin worden betaald.
Wat moet er gebeuren om vluchtelingen veilig te laten terugkeren? Het belangrijkste is dat de Verenigde Staten de EU volgen door de sancties op te heffen en het tarief van 41% op de invoer uit Syrië op te heffen. Dit zal ervaren zakenmensen die willen terugkeren naar hun thuisland en het van binnenuit willen helpen, de kans geven om dat te doen.
De volgende stap is het verlenen van import- en exportvergunningen aan Syrische bedrijven. Dit kan geld weer in beweging brengen en de broodnodige buitenlandse investeringen aanmoedigen.
Er moet ook in basisbehoeften worden voorzien. Tekorten aan zaken als voedsel zijn aan de orde van de dag en daarom moet er speciale aandacht worden besteed aan de ooit bloeiende landbouwindustrie van Syrië, die op haar beurt de hongersnood kan helpen bestrijden. Voor de oorlog droeg de landbouw voor 18% bij aan het BBP, bood werkgelegenheid en exportmogelijkheden en zorgde voor voedsel voor de Syriërs. Een zo snel mogelijke terugkeer naar dat aantal is een verstandig uitgangspunt.
Vele miljoenen Syrische vluchtelingen willen wanhopig naar huis, maar door een gebrek aan professionele bedrijfsleiders is het erg onwaarschijnlijk dat het land daar snel klaar voor zal zijn. Het wordt tijd dat de VS naar het grotere plaatje kijkt en overweegt om de sancties te versoepelen tegen diegenen die het meest kunnen helpen bij de wederopbouw.
