Het is een nieuwe dageraad voor het buitenlands beleid in Amerika. Voorbij zijn de dagen van de beknopte verklaringen van het Amerikaanse ministerie van Buitenlandse Zaken die je tussen de regels door moet lezen om de beleidsdoelstellingen af te leiden.
Vandaag de dag worden die doelstellingen weken van tevoren aangekondigd, via X uitgezonden en ad nauseum herhaald aan journalisten die in Air Force One gepropt zitten, terwijl Amerika onder Trump snel en krachtig optreedt om zijn doelstellingen voor het buitenlands beleid te implementeren.
Hoewel de ‘Donroe Doctrine’ veel zal doen om loyaliteiten en allianties te herstructureren, heeft het Amerika van de 21e eeuw zich lang bemoeid met buitenlandse aangelegenheden, vaak zonder succes. Een voorbeeld hiervan vond plaats onder de voorganger van Trump, die probeerde democratische waarden in te voeren in Bangladesh via steun voor regimeverandering. Hoewel de verandering (en een mysterieuze USAID-donatie van 29 miljoen dollar aan twee personen om “het politieke landschap in Bangladesh te versterken”) plaatsvond onder Biden, is het succes van de Amerikaanse betrokkenheid een open vraag.
Kort samengevat gaan de historische spanningen tussen Bangladesh en Biden minstens terug tot 2021, toen de VS sancties oplegde aan Bangladesh’s Rapid Action Battalion (RAB) – een gespecialiseerde antimisdaadeenheid – als reactie op beschuldigingen van buitengerechtelijke executies door het bataljon; een ongekende stap, aangezien dit de eerste sancties waren die de VS ooit aan Bangladesh oplegden.
Voorafgaand aan de verkiezingen in Bangladesh in januari 2024 waarschuwde de Amerikaanse minister van Buitenlandse Zaken Anthony Blinken dat er visabeperkingen zouden worden opgelegd aan mensen die de stemming “ondermijnden”. Toen die verkiezingen door oppositiepartijen werden geboycot, kondigde het Amerikaanse ministerie van Buitenlandse Zaken aan “bezorgd te zijn over berichten over onregelmatigheden bij de stemming, veroordeelde het geweld dat plaatsvond en betreurde het gebrek aan deelname van alle politieke partijen”. Desondanks leken er nooit visumbeperkingen van kracht te zijn geworden, ondanks het eerdere dreigement.
Toen de spanningen in de zomer van 2024 hoog opliepen en de studenten van Bangladesh de straat op gingen om te roepen om de regering af te zetten, riep de regering van Biden op tot kalmte, veroordeelde het geweld en verklaarde dat ze “de zaak nauwlettend in de gaten hield”.
Toen de regering van Bangladesh ineenstortte, betuigde Biden al snel publiekelijk zijn steun aan de nieuwe leider van de interim-regering, Muhammad Yunus, wiens banden met Democratische elites als Hilary en Bill Clinton hem in omloop brachten in de hogere echelons van de Amerikaanse heersende klasse. In een nooit eerder vertoonde steunbetuiging die gewoonlijk is voorbehouden aan grote wereldmachten of regionale machten, ontmoette Biden Yunus voor een ontmoeting aan de zijlijn tijdens de Algemene Vergadering van de VN in september 2024, waarbij beide teams van de gelegenheid gebruik maakten om de foto-opname te versterken.
Ondanks de openlijke steun voor een ongeteste en niet-gekozen interim-regering die snel door Biden’s regering werd ingeluid, heeft de interim-regering van Yunus zich grotendeels onttrokken aan de politieke en democratische doelstellingen van de VS.
Vandaag de dag heeft Bangladesh toenadering gezocht tot Pakistan, Rusland en China, een voorheen verboden islamitische fundamentalistische partij de macht gegeven en een reeks buitengerechtelijke executies voortgezet, terwijl het land hoogdravende verklaringen aflegt over vrede en verbetering.
In de onmiddellijke nasleep van de 2024 protesten heerste wetteloosheid toen hindoeminderheden en heiligdommen werden aangevallen en vernield. Ondanks deze geruchtmakende berichten riep de regering van Biden niet op tot kalmte of terughoudendheid.
Meer recentelijk berichtte Al Jazeera in een angstaanjagend artikel met de titel “New rulers, old killers” dat ondanks “beloften van gerechtigheid, hervormingen en een einde aan het staatsgeweld […] die beloften in twijfel worden getrokken”. In het artikel wordt opgemerkt dat ondanks de beloften van hervormingen, de regering van Yunus heeft toegestaan dat het systeem dat de RAB in staat stelt straffeloos te handelen, intact blijft. De slachtoffers? Politieke activisten, gedetineerden die zonder arrestatiebevel worden vastgehouden, vermeende criminelen en burgers.
Die straffeloosheid verspreidt zich door de hele samenleving nu prominente studentenleiders van de 2024 revolutie op straat worden neergeschoten in de aanloop naar de komende verkiezingen in het land, anti-Indiase sentimenten buitenlandse studenten opsluiten in hun kamers uit angst voor persoonlijke veiligheid en boze menigten een hindoeïst gelyncht hebben op beschuldiging van godslastering.
Feit is dat Bangladesh een diep verdeeld land blijft, verdeeld langs religieuze en politieke lijnen. Sinds de interim-regering van Yunus aan de macht is, is die verdeeldheid blijven woekeren, ondanks de hoogdravende woorden over een publiek mandaat voor hervormingen.
Zelfs het rechtssysteem van het land is een wapen geworden voor partijbelangen. Sinds eind 2024 heeft de anticorruptiecommissie een ware lawine aan zaken aangespannen tegen voormalige ministers, bedrijfseigenaren, parlementsleden en hun familieleden. Degenen die worden aangeklaagd krijgen zelden gedetailleerde inzage in de beschuldigingen tegen hen. In plaats daarvan worden de zaken aan de Bengaalse pers gepresenteerd om de indruk te wekken dat de interim-regering oordeelkundig te werk gaat, waarbij de beschuldigingen tot in den treure worden herhaald. Vreemd genoeg komen er maar weinig zaken voor de rechter waar alle bewijsmateriaal blootgelegd moet worden.
Dit alles roept twijfels op over de legitimiteit van de interim-regering en haar geldschieters. Voor een regering die processen in stilte voert tegen een zittend Engels parlementslid op basis van geruchten in plaats van bewijs en die cricketwedstrijden met India annuleert terwijl de diplomatieke spanningen oplopen, speelt de interim-regering snel en losjes met een Amerikaanse interpretatie van een vrije en eerlijke samenleving.
Uiteindelijk zullen Biden en zijn regering de eindverantwoordelijkheid dragen voor hun steun aan dit nieuwe hoofdstuk in de geschiedenis van Bangladesh. Maar naarmate de Amerikaanse belangen en invloed in het land en de regio afnemen, vraag je je af of het zwervende oog van de Donroe Doctrine uiteindelijk niet naar het oosten zal kijken.
Foto door Austin Curtis op Unsplash
