Kunstmatige intelligentie verandert de financiële wereld – en niet altijd ten goede. Stel je voor dat je zonder enige uitleg een bankrekening geweigerd wordt. Geen verdachte transacties, geen fraudegeschiedenis, geen sancties – gewoon een stille weigering. Dit is steeds vaker de realiteit voor ondernemers uit opkomende markten die geld proberen te verplaatsen of investeren over de grens.
Achter het compliancegordijn
Compliance afdelingen bij internationale banken mogen diensten weigeren zonder uitleg. Wat ooit werd gezien als een voorzichtige waarborg, is veranderd in een grote barrière, vooral voor grensoverschrijdende transacties.
Aggregatiediensten zoals World-Check van Refinitiv, LexisNexis WorldCompliance en Dow Jones Risk & Compliance verzamelen en bewaren enorme hoeveelheden persoonlijke gegevens over personen en hun bedrijven. In theorie helpt deze informatie banken om te voldoen aan de regels voor Know Your Customer (KYC) en anti-witwaspraktijken (AML).
In de praktijk worden veel van deze gegevens automatisch van het internet geschraapt – uit officiële registers en nieuwsartikelen die lang niet altijd betrouwbaar zijn. Geautomatiseerde crawlers verzamelen deze inhoud in databases die menselijke compliance-medewerkers zelden in detail controleren. Het resultaat is het klassieke “vuilnis erin, vuilnis eruit” – behalve hier kan dat vuilnis legitieme zakenmensen afsnijden van het wereldwijde financiële systeem.
Hoe valse media de machines voeden
Een belangrijke bron van slechte gegevens zijn nepnieuwswebsites – “kompromatsites”, zoals ze bekend staan in het post-Sovjettijdperk en Oost-Europa. Concurrenten, ontevreden ex-partners of professionele chanteurs kunnen gemakkelijk verzonnen verhalen over ondernemers plaatsen.
Deze praktijk is uitgegroeid tot een omvangrijke business die is opgebouwd uit honderden lastersites waarvan de beweringen niet worden ondersteund door enig geloofwaardig bewijs. Het is extreem moeilijk om ze voor de rechter te slepen of ze te dwingen onwaarheden te verwijderen: het eigendom is ondoorzichtig en hetzelfde materiaal wordt gespiegeld in netwerken van onderling verbonden domeinen.
Deze sites zijn niet moeilijk te herkennen als je eenmaal weet waar je op moet letten. Ze onthullen meestal geen rechtspersoonlijkheid of goede contactgegevens voor journalisten. Ze zijn niet of nauwelijks aanwezig op sociale media – een anachronisme voor een echte media-uiting. Vaak is er alleen een algemeen e-mailadres, dat wordt gebruikt om te onderhandelen over de publicatie van kompromat of de betaalde verwijdering van schadelijk materiaal.
Echte nieuwsuitzendingen nabootsen
De meest geraffineerde nepmedia doen zich voor als lokale nieuwszenders voor specifieke landen. De Trinity Bugle(www.trinitybugle.com) doet zich voor als een nieuwsbron voor Ierse expats in Cyprus, de Warsaw Point(www.warsawpoint.com) richt zich op de Poolse cultuur en MICE Times(www.micetimes.asia) belooft “vers, onafhankelijk nieuws en meningen” uit Singapore en Bangkok. Soortgelijke bronnen zijn ook op andere plaatsen te vinden, waaronder Leeds TV(www.lstv.co.uk) en de Chicago Morning Star(www.chicagomorningstar.com).
Ondanks hun verklaarde niche publiceren deze portals regelmatig stukken over zakenmensen uit post-Sovjetstaten. Om er legitiem uit te zien, herdrukken ze grote hoeveelheden kopij van echte agentschappen, soms met een lichte bewerking. Ze vermelden valse mediapartners, verzinnen niet-bestaande verslaggevers en versieren ze met verzonnen biografieën en stockfoto’s die ze van het web plukken.
Sommige van deze sites zijn gelinkt aan Kazachstan(www.kiar.center, www.zagranburo.org), Oekraïne (First Truth & Transparency Committee –www.fttc.com.au,www.sokalinfo.com) of Rusland(www.ossetia.tv, www.compro-site.com). Andere publiceren in het Engels en doen zich voor als onderzoeksplatforms, zoals www.oligarchsinsider.com of www.opensourceinvestigations.com.
AI als risicoversterker
Generatieve AI maakt dit ecosysteem nog gevaarlijker. Desinformatie wordt steeds vaker gecreëerd of versterkt door geautomatiseerde tools. Naarmate complianceafdelingen meer leunen op AI om risicobeoordelingen te versnellen, ontstaat er een vicieuze cirkel: AI-gegenereerde desinformatie stroomt naar AI-gestuurde compliance tools, die vervolgens deze fouten op machinesnelheid repliceren en versterken.
Compliance wordt nu geconfronteerd met een vertrouwenscrisis. In een wereld waarin kunstmatige intelligentie fouten uitvergroot en nepmedia de machines blijven voeden, is waakzaamheid niet langer optioneel – het is een voorwaarde om te overleven. Er is maar één manier om vooruit te komen: ondernemers en bedrijven moeten hun digitale voetafdruk voortdurend in de gaten houden en compliance officers van banken moeten de verleiding weerstaan om blindelings op geautomatiseerde systemen te vertrouwen.
